Cyberbullying (cyberprzemoc) - to każda informacja bądź treść, która ma na celu przestraszyć, zawstydzić, nękać lub w inny sposób zranić innych i jest opublikowana lub wysyłana online (za pomocą komunikatorów, e-maili, stron internetowych, blogów). 

Przyjmuje się, że przemoc elektroniczna w przeważającej większości występuje wśród dzieci i młodzieży. Niektórzy mobbing elektroniczny traktują wręcz jako synonim przemocy rówieśniczej. Jest to zrozumiałe, bowiem dzisiejsi 15-latkowie (i młodsi) reprezentują pokolenie, które niemal od urodzenia ma styczność z największymi zdobyczami technologii informatycznych tj. komputer, telefon komórkowy czy Internet. Według badań w Polsce aż 96% chłopców i 97% dziewcząt w wieku 11-19 lat korzysta z Internetu spędzając w nim średnio 2,5 godziny dziennie. Dla młodych ludzi Internet to nie tylko gry, multimedia, strony www, ale przede wszystkim nowe formy komunikacji, które trwale zmieniają charakter relacji społecznych. Nic dziwnego, że znana od lat przemoc rówieśnicza przeniosła się do świata wirtualnego.

Czym cyberbullying różni się od innych form przemocy? 

Specjaliści wyróżniają pewne cechy specyficzne dla cyberbullyingu.

Są to: 

  • Anonimowość

Cyberbullying, który jest anonimowy, może powodować, że po stronie nieujawniającego swojej tożsamości agresora wystąpi rozhamowanie i zaangażuje się on w agresywne działania, których nigdy nie zrealizowałby podczas bezpośredniego spotkania z ofiarą. Anonimowość daje sprawcy poczucie bezkarności. Wiele zmienia się również po stronie ofiary, bowiem anonimowy akt agresji może być dla niej dużo bardziej dotkliwy. 

  • Ciągłość oddziaływania

Polega z kolei na tym, iż ofiara cyberbullyingu dostępna jest dla sprawcy właściwie bez przerwy i nie ma przy tym możliwości ukrycia się bądź ucieczki. 

  • Nieograniczona publiczność

W ramach większości aktów cyberbullyingu mamy do czynienia z tzw. nieograniczoną lub też niewidzialną publicznością . To określenie dotyczy wszystkich osób, które potencjalnie mają dostęp do materiału umieszczonego w sieci. Gdy materiał ten jest w jakiś sposób dla ofiary wstydliwy czy obraźliwy, fakt takiego rozpowszechnienia znacząco może zwiększyć koszty psychologiczne, które ona ponosi. 

  • Efekt „kabiny pilota”

Sprawca mobbingu elektronicznego komunikuje się w sposób zapośredniczony, głównie poprzez ekran i klawiaturę komputera, posługując się tekstem pisanym. W tym momencie agresor nie ma bezpośredniego kontaktu z ofiarą. Oznacza to, że niektóre osoby mogą angażować się we wrogie działania bez świadomości, że ich zachowania krzywdzą innych. Dotyczy to głównie bardzo młodych ludzi, którzy często nie mają na tyle rozwiniętej wrażliwości emocjonalnej, aby wczuć się w położenie prześladowanego kolegi lub koleżanki i móc przewidzieć skutki własnych działań. Można porównać sprawcę agresji elektronicznej do pilota bombowca, który mógł bombardować miasta, gdyż nie widział bezpośrednio cierpienia swoich ofiar. 

Wybrane przejawy cyberprzemocy:

- przerabianie i publikowanie ośmieszających zdjęć, filmów,

- rejestrowanie niechcianych filmów/zdjęć,

- ujawnianie sekretów,

-  zamieszczanie danych personalnych i zdjęć np. na portalach randkowych,

- wulgarne i złośliwe komentowanie zdjęć i wpisów,

- straszenie i szantażowanie oraz wymuszenie konkretnego działania,

- przechwycenie profilu, poczty, telefonu, podszywanie się pod kogoś wbrew jego woli,

- kradzież i przejęcie zasobów (np. w grze).

Kim jest sprawca cyberprzemocy?

Sprawcą cyberprzemocy często bywa osoba, która ma niskie kompetencje społeczne. Taki ktoś nie potrafi za pomocą dostępnych, społecznie akceptowanych metod komunikacji zwrócić na siebie uwagi i zrealizować ważnych dla siebie potrzeb. Potencjalny agresor pragnie być dowartościowany i możliwie szybko zauważony przez grupę, nie umie bowiem odraczać gratyfikacji.

Najczęściej też osobiście zna swoją ofiarę i na co dzień kontaktuje się z nią poza światem wirtualnym. 

Co ciekawe, z badań wynika, że coraz więcej osób staje się sprawcami cyberprzemocy
z samego lęku przed byciem ofiarą. Bezpiecznej jest być w grupie agresorów niż poza nią, wtedy bowiem istnieje minimalne ryzyko, że samemu zostanie się zaatakowanym. 

Kim są ofiary cyberprzemocy?

Dziecko, ofiara przemocy wirtualnej, często także ofiara wcześniejszej przemocy rówieśniczej, to osoba wyróżniająca się czymś na tle grupy, w jakiś sposób inna. 

Wyśmiewana przez grupę lub przez znaczącego jej członka przeżywa wstyd i upokorzenie. Czuje koncentrację uwagi na sobie w czasie gdy atakują ją rówieśnicy, a także w sytuacji interwencji nauczycieli.

Przeżywa to jako stygmatyzację i potwierdzenie bycia ofiarą, kimś słabym, samotnym, innym.

Doświadczenie przemocy rówieśniczej powoduje nagromadzenie silnych, bardzo trudnych uczuć i myśli. Ofiara agresji odczuwa silną izolację , poczucie osamotnienia, niejednokrotnie rozpacz. Doświadcza wykluczenia (śmierci społecznej), gdyż nie jest w stanie w żaden sposób udowodnić, że kompromitujące ją materiały zamieszczone w sieci, są nieprawdziwe. Ma poczucie, że znalazła się w potrzasku, w sytuacji bez wyjścia, a to prowadzi często do myśli czy prób samobójczych.

Warto zwrócić również uwagę, że tak naprawdę ofiarą agresji on-line może paść praktycznie każdy z nas, w każdym miejscu i w czasie. Żyjemy w rzeczywistości, gdzie na dobrą sprawę dziecko z podstawówki jest w stanie w ciągu paru minut założyć własną stronę internetową, bloga, nakręcić i wysłać film komórką itd. 

Internet, pomimo niezliczonych możliwości jakie nam daje, w nieodpowiednich rękach może stać się niebezpiecznym narzędziem,

Przeciwdziałanie cyberprzemocy:

Niezwykle ważna jest świadomość społeczna na temat zjawiska. Jak już wcześniej zostało powiedziane, świadkami przemocy w sieci jest bardzo duża liczba osób. Mając do czynienia
z treściami on-line, które mogą być dla kogoś krzywdzące i upokarzające, nie możemy pozostać obojętni. Nie przesyłajmy innym otrzymanych od kogoś materiałów, które ośmieszają daną osobę, gdyż sami wówczas mamy swój mały udział w spirali przemocy. Jeśli dotyczą one naszego znajomego albo przyjaciela, należy powiadomić go o tym fakcie. Istotna jest także wiedza psychologów i pedagogów, a także organów ścigania oraz ustawodawców na temat cyberbullyingu. Trudno jest pomagać ofiarom i przeciwdziałać agresji w sieci, jeśli choć w elementarnym zakresie nie zna się zasad działania mediów elektronicznych.

Niestety nie ma złotego środka na przeciwdziałanie cyberprzemocy. W przypadku dzieci
i młodzieży bardzo ważną rolę  odgrywa najbliższe otoczenie. Rodzice i nauczyciele powinni podejmować działania profilaktyczne oraz szybko interweniować w sytuacji gdy zachodzi podejrzenie, że młody człowiek padł ofiarą lub jest sprawcą przemocy w sieci. I na koniec jeszcze jedna uwaga- nie wierzmy bezkrytycznie we wszystko co jest napisane w Internecie. 

Informacja dla rodziców

Cyberprzemoc – zachowania agresywne mające na celu (s)krzywdzenie innej osoby przy użyciu nowoczesnych technologii informacyjno-komunikacyjnych (internet, telefon komórkowy).

Agresja w sieci przybiera różnorodne formy i nazwy, które warto znać:

Cyberstalking (cyberdręczenie)

Cyberharassment (prześladowanie)

Cyberbulling (mobbing elektroniczny)

Do cyberprzemocy dochodzi najczęściej w serwisach społecznościowych, ale sprawcy wykorzystują również maile, komunikatory, czaty, blogi i smsy.

 

Dowodem cyberprzemocy mogą być:

  • wiadomości e-mailowe,
  • zdjęcia, grafiki,
  • wiadomości nagrane na pocztę głosową,
  • komentarze do wpisów lub zdjęć na portalach społecznościowych,
  • treści rozmów prowadzonych na czatach, forach itp.,
  • smsy/mmsy
  • historie połączeń w telefonie.

Obserwuj swoje dziecko- skutki bycia ofiarą cyberprzemocy:

- depresja i lęk, wzmożone napięcie, poczucie osamotnienia, obniżony nastrój, utrata zainteresowań, ograniczenie aktywności, które wcześniej sprawiały mu przyjemność,

- problemy zdrowotne (bóle głowy, problemy ze snem, bóle brzucha),

- niska samoocena i trudności w budowaniu opartych na zaufaniu relacji z innymi ludźmi,

- obniżenie osiągnięć szkolnych- ofiary przemocy postrzegają często szkołę jako miejsce niebezpieczne, opuszczają większą liczbę zajęć niż ich rówieśnicy co wiąże się z gorszymi wynikami w nauce.

Kto może udzielić pomocy/wsparcia?

SZKOŁA                   POLICJA 997                        ZESPOŁY POMOCOWE np. helpline.org.pl